على اكبر دهخدا
696
امثال و حكم ( فارسى )
طاعت عامه گناه خاصگان * و صلب عامه حجاب خاص دان . مولوى . نظير : لو علم سلمان ما فى قلب اباذر لكفر . طمة الاسد تخمة الذئب . حسن الادب يستر قبح النسب . رجوع به : آنجا كه بزرگ . . . ، شود . حسن اللالى فى نظام ازدواجها . نظير : پيوسته نيكوتر آيد ببر . اسدى . حسن چون بىپرده شد زنهار گرد او مگرد . حسن رخ ويس ز رامين بپرس . * ( قصهء فرهاد ز شيرين به پرس . . . ) خواجو . رجوع به : اگر بر ديدهء . . . ، شود . حسن ز بصره بلال از حبش صهيب از شام * ز خاك مكه ابو جهل اين چه بو العجبيست . حافظ . نظير : با نبى بود آشنا بيگانه چون شد بو لهب * وز حبش بيگانه آمد آشنا چون شد بلال . معزى . بد ز نيكان قيامتى نشود * كه ز بيجاده قيمتى نشود . سنائى . دوران باخبر در حضور و نزديكان بىبصر دور . سعدى . هركه را روى به بهبود نداشت * ديدن روى نبى سود نداشت . خار را قرب گل از خوى بد خود نرهاند * هركه ناساز بود در همه جا ناساز است . صائب . و رجوع به : ازهد الناس فى العالم . . . ، شود . حسنك بهيمه نميرفت بردندش . از جامع التمثيل . حسن نه زاد و نه مرد از بالا بام ته « 1 » افتاد و مرد . مثل در يزد معمول است . حسن و قبح اشياء ذاتى نيست . نظير : پس بد مطلق نباشد در جهان * بد به نسبت باشد اينرا هم بدان . مولوى . حسن هر ذائقه كه يافت خلل * چه شناسد كه چيست طعم عسل . نظير : بخنفسا چه كنى وصف نافهء اذفر . حسود از نعمت حق بخيل است و بيگناه را دشمن . رجوع به : اگر حسود نباشد . . . ، شود . حسود هرگز نياسود . رجوع به : اگر حسود نباشد . . . ، شود . حسين اذا كنت فى بلدة غريبا فعاشر بآدابها . نظير : اذا كنت فى قوم فاحتلب فى انائهم . رفتم شهر كورها ديدم همه كور منهم كور . خواهى نشوى رسوا همرنگ جماعت شو . اذا كنت فى قوم عدى لست منهم * فكل ما علفت من خبيث و طيب . حصير است و محمد نصير . نظير : ما بها ظل و لا ناطل . رجوع به : آه در بساط . . . ، شود .
--> ( 1 ) ته بمعنى پائين وزير متداول امروز طهران است . چنان كه در ويس و رامين نيز آمده است : ز شرم دايه سر در ته فكنده * زبان بسته ز پاسخ لب ز خنده . ويس و رامين .